اختصاصی/
صدای پول – ارزش واقعی پولی که به صنعت می‌رسد، نه در لحظه پرداخت، بلکه در چیزی است که با آن ساخته می‌شود؛ در کارخانه‌ای که پا می‌گیرد، خط تولیدی که به حرکت درمی‌آید و شغلی که شکل می‌گیرد. بانک صنعت و معدن هفت دهه است که مأموریت خود را در همین نقطه دنبال می‌کند؛ جایی که منابع مالی باید از اعداد و ارقام عبور کنند و به توان واقعی اقتصاد تبدیل شوند.
به گزارش خبرنگار صدای پول، وقتی به رابطه بانک‌ها و واحدهای تولیدی نگاه می‌کنیم، با یک چرخه روبه‌رو می‌شویم: منابعی که به‌صورت تسهیلات پرداخت می‌شوند و پس از بازپرداخت به بانک بازمی‌گردند.
اما پول که به بانک برمی‌گردد، ماجرا تمام شده است؟
برای یک بانک معمولی، شاید پاسخ مثبت باشد؛ تسهیلات پرداخت شده، تعهدات ثبت شده و پرونده بسته شده است. اما برای بانکی که مأموریتش توسعه صنعتی است، ماجرا تازه از همین‌جا شروع می‌شود: پول به کجا رسیده؟ چه چیزی ساخته؟ کدام خط تولید را به حرکت درآورده و چند فرصت شغلی را ممکن کرده است؟
این پرسش، ما را به روایتی متفاوت از بانک صنعت و معدن می‌رساند؛ بانکی که در دولت چهاردهم، تعداد تسهیلات پرداختی خود را ۵۲ درصد افزایش داده و بیش از ۲۸ هزار فقره تسهیلات به ارزش یک‌هزار و ۷۶۰ هزار میلیارد ریال، معادل ۱۷۶ همت، پرداخت کرده است؛ آن هم بدون اضافه‌برداشت از بانک مرکزی.
اما عددها فقط سرنخ‌اند. برای فهمیدن داستان اصلی، باید مسیر منابع مالی را تا کارخانه‌ها، طرح‌های صنعتی، فرصت‌های شغلی و ظرفیت‌هایی دنبال کرد که می‌توانند سال‌ها برای اقتصاد کشور کار کنند.
۵۲ درصد رشد؛ فراتر از یک عدد بانکی
در شرایطی که محدودیت‌های تأمین مالی یکی از چالش‌های پیش روی فعالیت‌های اقتصادی کشور است، افزایش تعداد تسهیلات پرداختی می‌تواند نشانه‌ای از گسترش دامنه حمایت اعتباری باشد. بانک صنعت و معدن در دولت چهاردهم، در مقایسه با مدت مشابه دولت سیزدهم، تعداد تسهیلات پرداختی خود را ۵۲ درصد افزایش داده است.
اهمیت این آمار تنها در افزایش تعداد پرونده‌های اعتباری نیست. تأمین مالی تولید، به‌ویژه در اقتصادی با محدودیت منابع، به مدیریت دقیق نقدینگی، انتخاب مسیرهای اعتباری و حفظ تعادل میان حمایت از بنگاه‌ها و سلامت مالی بانک نیاز دارد.
بانک صنعت و معدن این حجم از تسهیلات را با مدیریت منابع و رعایت ضوابط کنترل ترازنامه شبکه بانکی پرداخت کرده و در عین حال، برای تأمین مالی به اضافه‌برداشت از بانک مرکزی متوسل نشده است.
این ترکیب، وجه مهم عملکرد بانک را نشان می‌دهد: افزایش حمایت اعتباری از بخش‌های مولد اقتصاد، بدون چشم‌پوشی از ضرورت انضباط مالی.
اما ارزش واقعی تأمین مالی، در نهایت، نه فقط در رقم تسهیلات پرداخت‌شده، بلکه در ظرفیتی نمایان می‌شود که این منابع امکان شکل‌گیری یا توسعه آن را فراهم می‌کنند.
وقتی منابع مالی به فرصت شغلی تبدیل می‌شوند
یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این رویکرد را می‌توان در تأمین مالی صنایع ساختمانی دید؛ حوزه‌ای که فعالیت آن تنها به یک کارخانه یا یک محصول محدود نمی‌شود و با بخش‌های مختلف تولید و اشتغال ارتباط دارد.
بانک صنعت و معدن از سال ۱۳۹۱ تاکنون تأمین مالی ۲۱۰ طرح در این صنایع را در دستور کار داشته است. از این تعداد، ۲۰۳ طرح به بهره‌برداری رسیده و هفت طرح دیگر همچنان در حال احداث است.
برای طرح‌های به بهره‌برداری رسیده، ۲۷۳ میلیون یورو تسهیلات ارزی و ۱۱ هزار و ۹۰۸ میلیارد ریال تسهیلات ریالی پرداخت شده است؛ حمایتی که زمینه ایجاد هفت هزار و ۷۵۵ فرصت شغلی را فراهم کرده است.
در سوی دیگر، هفت طرح در حال احداث نیز ۱۲ میلیون یورو تسهیلات ارزی و چهار هزار و ۴۳۰ میلیارد ریال تسهیلات ریالی دریافت کرده‌اند. با تکمیل این طرح‌ها، ۲۷۸ فرصت شغلی جدید ایجاد خواهد شد.
به این ترتیب، مجموع تأمین مالی بانک در این حوزه به ۲۸۵ میلیون یورو و ۱۶ هزار و ۳۳۸ میلیارد ریال رسیده است. مجموع اشتغال ایجادشده و پیش‌بینی‌شده این طرح‌ها نیز به هشت هزار و ۳۳ فرصت شغلی می‌رسد.
این ارقام، تصویری ملموس از فاصله میان پرداخت پول و ساختن ظرفیت اقتصادی ارائه می‌کنند. تسهیلات زمانی از محدوده یک عملیات بانکی فراتر می‌رود که در قالب طرحی به بهره‌برداری‌رسیده، خط تولیدی فعال یا فرصتی تازه برای اشتغال ظاهر شود.
تولید در روزهای دشوار؛ حمایت در نقطه حساس
محمود شایان، مدیرعامل بانک صنعت و معدن، میان بنگاه‌سازی و بنگاه‌داری تمایز قائل است. بنگاه‌سازی به معنای هدایت هدفمند منابع برای ایجاد و توسعه فعالیت‌های اقتصادی است؛ یعنی سرمایه صرفاً در حساب‌ها و ترازنامه‌ها متوقف نماند، بلکه به کارخانه، معدن، خط تولید، فناوری و ظرفیت‌های مولد تبدیل شود.
این نگاه، تعریف گسترده‌تری از مسئولیت یک بانک تخصصی ارائه می‌کند.
در این چارچوب، تأمین مالی فقط پاسخ به یک درخواست اعتباری نیست؛ بخشی از فرایند توسعه اقتصادی است که باید به شکل‌گیری یا تقویت یک ظرفیت واقعی منجر شود.
تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام، توسعه صنایع پیشران، ارتقای فناوری و حمایت از بنگاه‌های دانش‌بنیان، از محورهایی است که مدیرعامل بانک برای آینده بانکداری توسعه‌ای بر آن تأکید کرده است.
از این منظر، رشد تسهیلات، تأمین مالی صنایع ساختمانی، بازگشت برخی واحدهای صنعتی به چرخه تولید و افزایش حمایت مالی از شرکت‌های دانش‌بنیان، هرکدام بخشی از یک تصویر بزرگ‌تر هستند: تلاش برای پیوند دادن منابع مالی به نیازهای واقعی تولید.
سال‌ها تجربه؛ سرمایه‌ای برای آینده
در طول دهه‌های گذشته، حوزه‌های مختلفی از صنعت و معدن تا انرژی، فولاد، پتروشیمی، پالایشگاه، سیمان، صنایع غذایی و دارویی و شرکت‌های دانش‌بنیان در دایره فعالیت و تأمین مالی این بانک قرار گرفته‌اند.
بر اساس آمار عملکرد بانک از سال ۱۳۹۱ تا پایان سال ۱۴۰۴، مجموع تأمین مالی ارزی طرح‌های بهره‌برداری‌شده و در حال احداث از ۱۳/۲ میلیارد یورو فراتر رفته و تأمین مالی ریالی نیز به حدود ۲۹۵ هزار میلیارد ریال رسیده است. این منابع، زمینه اجرای صدها طرح صنعتی و ایجاد و پیش‌بینی بیش از ۱۰۱ هزار فرصت شغلی را فراهم کرده‌اند.
از مجموع این آمار، ۸۲ هزار و ۳۵۳ فرصت شغلی در طرح‌های به بهره‌برداری رسیده ایجاد شده و برای ۱۶۷ طرح در حال احداث نیز ۱۸ هزار و ۸۰۱ فرصت شغلی پیش‌بینی شده است.
در حوزه‌های بزرگ صنعتی، تأمین مالی نفت، گاز و پتروشیمی به سه میلیارد و ۴۸۹ میلیون یورو، فولاد به دو میلیارد و ۸۲۳ میلیون یورو و نیروگاه‌ها به دو میلیارد و ۶۳۸ میلیون یورو رسیده است.
در بخش فولاد، مجموع تأمین مالی طرح‌های در حال احداث به ۱۶۶/۳ همت رسیده و در بخش انرژی نیز تأمین مالی ۳۹ نیروگاه و واحد تولید هم‌زمان برق و حرارت با ظرفیت مجموع نزدیک به هشت هزار مگاوات انجام شده است.
این ارقام، تصویری از گستره فعالیت بانکی ارائه می‌کنند که مأموریت آن با تأمین مالی تخصصی بخش‌های مولد اقتصاد گره خورده است.
با این حال، تجربه طولانی بانکداری صنعت و معدن به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت آینده نیست. حفظ این سرمایه به توانایی بانک در پاسخ‌گویی به نیازهای تازه اقتصاد، افزایش بهره‌وری، چابک‌سازی، کاهش هزینه‌ها و بهبود خدمات وابسته است؛ ضرورت‌هایی که شایان نیز بر آنها تأکید کرده است.
در این مسیر، تقویت سرمایه بانک نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. محمدعلی نقدعلی، نماینده مردم خمینی‌شهر در مجلس، افزایش سرمایه و تقویت منابع بانک را ضرورتی برای ارتقای توان تأمین مالی، توسعه صنعتی و معدنی و حمایت از اشتغال دانسته و بر تعیین‌تکلیف تعهدات و بدهی‌های دولت به بانک تأکید کرده است.
این مطالبه به یکی از مسائل کلیدی بانکداری توسعه‌ای اشاره دارد: بانکی که باید در تأمین مالی طرح‌های بزرگ، حمایت از تولید و ایجاد ظرفیت‌های جدید اقتصادی نقش‌آفرینی کند، برای ایفای مؤثر این مأموریت به منابع متناسب با مسئولیت‌های خود نیاز دارد.
معیار نهایی؛ آنچه پس از تسهیلات باقی می‌ماند
پول که به بانک برمی‌گردد، ماجرا تمام شده است؟
حالا می‌توان پاسخ دیگری به این سؤال داد. ماجرای تأمین مالی زمانی به نتیجه می‌رسد که منابع از مرز اعداد و ارقام عبور کنند و در اقتصاد، اثری ماندگار از خود به جا بگذارند؛ در کارخانه‌ای که به تولید می‌رسد، در واحدی که دوباره چرخ‌هایش به حرکت درمی‌آید، در فناوری‌ای که راه خود را به صنعت باز می‌کند و در شغلی که شکل می‌گیرد.
این همان معیاری است که می‌توان با آن کارنامه بانک صنعت و معدن را خواند و مسیر پیش روی آن را سنجید. از تأمین مالی طرح‌های بزرگ صنعتی و نیروگاهی تا حمایت از بنگاه‌های دانش‌بنیان و واحدهای تولیدی، مسئله اصلی فقط پرداخت تسهیلات نیست؛ مسئله، ساختن و تقویت ظرفیت‌هایی است که اقتصاد کشور برای ادامه مسیر به آنها نیاز دارد.
بانک صنعت و معدن اکنون با نیازهای تازه‌ای روبه‌روست: تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام، توسعه فناوری، تقویت تولید و فراهم‌کردن زمینه اشتغال بیشتر.
سرمایه می‌آید و می‌رود؛ اما آنچه از تبدیل سرمایه به تولید باقی می‌ماند، ظرفیت یک اقتصاد برای ساختن آینده خویش است. این، معنای عمیق‌تر مأموریت بانک صنعت و معدن است.
گزارشگر: نسیبه نجفی
