معصومی با تأکید بر ضرورت پیوند نمایشگاه افکس با نیازهایواقعی بنگاه ها و پروژه های آماده سرمایه گذاری، گفت: اینرویداد می تواند با گردهم آوردن نهادهای مالی، شرکت هایفناور، صاحبان طرح های اقتصادی و سرمایه گذاران، زمینهمعرفی ظرفیت های ایران در حوزه خدمات مالی و فناوری هایدیجیتال و شکل گیری همکاری های تجاری را فراهم‌کند.
نمایشگاه بین المللی نظام مالی، سرمایه گذاری و زیرساخت هایدیجیتال (افکس) در شرایطی برگزار می شود که توسعه تجارتخارجی، جذب سرمایه و گسترش صادرات خدمات فناورانه، بیشاز گذشته به ابزارهای نوین مالی و زیرساخت های دیجیتال وابستهشده است. در چنین فضایی، نمایشگاه های تخصصی می توانندفراتر از محلی برای معرفی توانمندی ها و دستاوردها، به بستریبرای شناسایی فرصت های همکاری، ارتباط میان عرضه کنندگانو متقاضیان خدمات و بررسی راهکارهای توسعه تعاملاتاقتصادی تبدیل شوند.
در همین راستا، ایرج معصومی، مدیرکل دفتر ترویج تجارتسازمان توسعه تجارت ایران به تشریح نقش افکس در معرفیظرفیت های مالی و فناورانه کشور، فرصت های صادرات خدماتدیجیتال، تأثیر محدودیت های ارتباطات مالی بین المللی بر سرمایهگذاری و پیش نیازهای تبدیل تعاملات نمایشگاهی به همکاری هایاقتصادی پرداخت.
مشروح این گفت و گو را در ادامه مطالعه خواهید کرد:
نمایشگاه بین المللی نظام مالی، سرمایه گذاری وزیرساخت های دیجیتال چه نقشی می تواند در معرفیظرفیت های خدمات مالی و فناوری های دیجیتال ایرانبه سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی داخلی و خارجیایفا کند؟
اجازه می خواهم قبل از پرداختن به پاسخ سؤال شما، اشارهمختصری به علت تغییر عنوان نمایشگاه در سال ۱۴۰۵ داشتهباشم. تغییر عنوان «نمایشگاه صنعت مالی» به «نمایشگاه بینالمللی نظام مالی، سرمایه گذاری و زیرساخت های دیجیتال»بازتاب گسترش دامنه رویداد از معرفی جداگانه بانک، بورس وبیمه به بررسی پیوند تأمین مالی، سرمایه گذاری، مدیریت ریسک وفناوری های دیجیتال در یک نظام به هم پیوسته است. امروزکارآمدی خدمات مالی به زیرساخت های داده، امنیت و راهکارهایفناورانه وابسته است و جذب سرمایه نیز بدون ابزارهای مناسبتأمین مالی و پوشش ریسک، به سختی به مرحله اجرا می رسد؛ ازاین رو، عنوان جدید می کوشد این ارتباطات را در هویت و محتواینمایشگاه آشکار سازد.
در همین چارچوب، ریاست و راهبری شورای سیاست گذارینمایشگاه با وزارت امور اقتصادی و دارایی است و حضورنهادهای تخصصی مالی در شورا، زمینه هماهنگی رویکردهاینمایشگاه با مسائل واقعی نظام مالی و نیازهای سرمایه گذاریکشور را فراهم می کند. به این ترتیب، افکس می تواند محلی برایگفت و گوی مسئله محور میان سیاست گذاران، نهادهای مالی،شرکت های فناور و صاحبان طرح های اقتصادی باشد.
اما در پاسخ به سؤال شما باید بگویم نمایشگاه بین المللی نظاممالی، سرمایه گذاری و زیرساخت های دیجیتال می تواند محلارائه تصویری منسجم و قابل ارزیابی از ظرفیت های ایران درتأمین مالی، بیمه، بازار سرمایه و فناوری های مالی باشد. اهمیتنمایشگاه در آن است که سرمایه گذار و فعال اقتصادی بتواند دریک فضای تخصصی، هم ارائه دهندگان خدمات را بشناسد و همکاربرد آن خدمات را در پروژه های واقعی ببیند؛ از تأمین سرمایهدر گردش و پوشش ریسک معاملات تا جذب سرمایه برای طرحهای تولیدی و زیرساختی.
در حوزه فناوری دیجیتال، معرفی توانمندی ها زمانی اثرگذاراست که از نمایش یک محصول فراتر رود و به ارائه نمونه عملیاتی،شاخص های عملکرد و امکان اتصال به نیاز مشتری برسد. شرکت های ایرانی می توانند راهکارهای خود را در زمینهپرداخت، خدمات بانکی دیجیتال، بیمه گری هوشمند، احراز هویت،تحلیل داده، امنیت اطلاعات و زیرساخت های ارائه خدمات مالیعرضه کنند. برای مخاطب داخلی و خارجی، قابلیت اطمینان،امنیت، مقیاس پذیری، سازگاری با الزامات مقرراتی و کیفیتپشتیبانی به اندازه نوآوری فناوری اهمیت دارد.
از منظر سرمایه گذاری نیز نمایشگاه فرصتی برای تبدیل ظرفیتهای پراکنده به پیشنهادهای مشخص همکاری است. ارائه پروژههایی با مدل درآمدی روشن، برآورد نیاز مالی، ساختار مشارکت،ریسک های شناسایی شده و سازوکار خروج سرمایه گذار، امکانگفت و گوی حرفه ای میان صاحبان طرح، نهادهای مالی و سرمایهگذاران را فراهم می کند. در تعامل با طرف های خارجی، شفافیتدرباره الزامات حقوقی، شیوه اجرای تعهدات و محدودیت هایعملیاتی، شرط شکل گیری همکاری قابل اتکاست.
برای سازمان توسعه تجارت، ارزش راهبردی این رویداد در پیوندخدمات مالی و زیرساخت های دیجیتال با نیازهای توسعهصادرات است. صادرکننده به ابزارهای تأمین مالی، ضمانت، بیمهو مدیریت ریسک نیاز دارد؛ در کنار آن، خدمات دیجیتال می توانندفرایندهای ارائه خدمت، رهگیری و ارتباط با بازار را کارآمدترکنند. اگر پیش از نمایشگاه نیازهای بنگاه ها و پروژه های آمادهسرمایه گذاری شناسایی شود، در جریان آن نشست های هدفمندبرگزار شود و پس از نمایشگاه مذاکرات تا مرحله پیشنهاد فنی،ارزیابی مالی و قرارداد دنبال شود، این رویداد می تواند بهبستری مؤثر برای معرفی توانمندی های ایران و شکل گیریهمکاری های اقتصادی تبدیل شود. میزان موفقیت آن نیز باید باکیفیت و سرانجام همین همکاری ها سنجیده شود.
با توجه به اینکه توسعه تجارت خارجی فقط به صادراتکالا محدود نیست، آیا سازمان توسعه تجارت برایمعرفی و گسترش صادرات خدمات دیجیتال، راهکارهایمالی نوین و خدمات فناورانه نیز برنامه مشخصی دارد؟
بله؛ توسعه تجارت خارجی باید صادرات خدمات، دانش فنی وراهکارهای دیجیتال را نیز دربرگیرد. در این حوزه، ظرفیت هاییمانند حمایت از حضور شرکت ها در رویدادهای بین المللی ومعرفی توانمندی های صادراتی وجود دارد؛ با این حال، برای آنکهبتوان از یک برنامه مشخص و اختصاصی برای صادرات خدماتدیجیتال و راهکارهای مالی نوین سخن گفت، لازم است اهداف،بازارهای هدف، دستگاه های مسئول و شاخص های نتیجه آن بهصورت روشن تعیین و اعلام شود. صرف حضور در نمایشگاه، بهتنهایی معادل چنین برنامه ای نیست.
از منظر سازمان توسعه تجارت، مسیر اجرایی باید از شناساییشرکت های دارای محصول یا خدمت قابل عرضه در بازار خارجیآغاز شود؛ شرکت هایی که بتوانند کیفیت خدمت، امنیت و پایداریفنی، توان پشتیبانی و تجربه اجرای خود را مستند کنند. گام بعد،شناسایی تقاضای مشخص در بازارهای هدف و برگزاریمذاکرات هدفمند با بانک ها، شرکت های بیمه، بنگاه های بزرگ وخریداران خدمات فناورانه است. در این چارچوب، نمایشگاه بینالمللی نظام مالی، سرمایه گذاری و زیرساخت های دیجیتال میتواند محل ارائه راهکارهای عملیاتی و شکل گیری این ارتباطاتباشد.
در حوزه راهکارهای مالی نوین، باید یک ملاحظه را نیز با دقترعایت کرد: معرفی توان فناوری، با امکان ارائه خدمت مالی درکشور مقصد یکسان نیست. ورود به هر بازار به الزامات نهاد ناظرهمان کشور، مقررات حفاظت از داده، امنیت اطلاعات و ترتیباتقراردادی و تسویه وابسته است. از این رو، سازمان توسعه تجارتمی تواند با همکاری نهادهای تخصصی و تنظیم گر، مسیردسترسی شرکت های واجد شرایط به بازار را هموار کند؛ درحالی که احراز شرایط ارائه خدمت مالی بر عهده مراجع ذیصلاح خواهد بود.
بنابراین، جهت گیری قابل دفاع آن است که حمایت هاینمایشگاهی و تجاری به یک زنجیره پیگیری متصل شود: انتخابشرکت های آماده صادرات، معرفی به خریدار مناسب، ارائهپیشنهاد فنی و تجاری و پیگیری تا حصول قرارداد و اجرایخدمت. معیار موفقیت نیز تعداد غرفه ها یا تفاهم نامه ها نیست؛بلکه میزان تبدیل این ارتباطات به صادرات پایدار خدمات فناورانهاست.
محدودیت های ارتباطات مالی بین المللی چه تأثیری بر جذبسرمایه گذاری خارجی و توسعه همکاری های مالی و فناورانهدارد و نمایشگاه افکس تا چه اندازه می تواند زمینه گفت و گودرباره راهکارهای موجود را فراهم کند؟
محدودیت در ارتباطات مالی بین المللی، مستقیماً بر امکان سنجیو اجرای سرمایه گذاری خارجی اثر می گذارد. سرمایه گذار تنهابه سودآوری یک طرح نگاه نمی کند؛ او باید بداند منابع مالی ازچه مسیر مجازی وارد پروژه می شود، پرداخت ها چگونه انجاممی گیرند، تعهدات قراردادی چگونه تسویه می شوند و بازگشتاصل سرمایه و عواید آن تابع چه ضوابطی است. هرچه پاسخ بهاین پرسش ها مبهم تر باشد، هزینه ارزیابی و اجرای طرح افزایشمی یابد، زمان مذاکرات طولانی تر می شود و برخی فرصت هایاقتصادی، با وجود توجیه فنی، به قرارداد منتهی نمی شوند.
این محدودیت ها بر همکاری های فناورانه نیز اثر دارند. قراردادانتقال دانش فنی یا ارائه خدمات دیجیتال معمولاً به پرداخت هایمرحله ای، خرید تجهیزات و نرم افزار، پشتیبانی مستمر و تعیینتکلیف حقوق مالکیت فکری وابسته است. از این رو، یک طرحهمکاری زمانی برای طرف داخلی و خارجی قابل اتکا خواهد بودکه در کنار مشخصات فنی، مسیر پرداخت مجاز، تقسیم ریسک،تعهدات اجرایی و الزامات مقرراتی هر دو طرف به روشنی بررسیشده باشد.
نمایشگاه افکس می تواند برای پیشبرد همین گفت و گویتخصصی نقش مؤثری ایفا کند. گردهم آمدن بانک ها، بیمه گران،فعالان بازار سرمایه، شرکت های فناوری مالی، صاحبان پروژه وسرمایه گذاران این فرصت را فراهم می آورد که مسائل از سطحبیان کلی موانع به سطح بررسی موردی طرح ها و راهکارهای قابلاجرا برسد؛ برای نمونه، درباره ساختار تأمین مالی یک پروژه،پوشش ریسک های قابل بیمه، زمان بندی تعهدات، مستندات موردنیاز سرمایه گذار و امکان ارائه خدمات فناورانه در بازار هدفگفت و گو شود. حضور و مشارکت نهادهای تنظیم گر و دستگاههای مسئول نیز به روشن شدن حدود قانونی هر راهکار کمک میکند.
از منظر سازمان توسعه تجارت، ارزش افکس در آن است که اینگفت و گوها به نیاز واقعی بنگاه ها و پروژه های آماده همکاریپیوند بخورد و نتیجه آنها پس از نمایشگاه پیگیری شود. نمایشگاهمی تواند ابهام ها را دقیق تر صورت بندی کند، طرف های مرتبطرا گرد هم آورد و مسیر بررسی راهکارهای قانونی را کوتاه ترسازد. تصمیم گیری درباره سازوکارهای مالی و رفع محدودیتهای ساختاری، نیازمند اقدام هماهنگ مراجع ذی صلاح است؛اما هرچه طرح ها با اطلاعات شفاف تر و ساختار اجراییسنجیده تری ارائه شوند، امکان پیشرفت مذاکرات سرمایه گذاریو همکاری فناورانه نیز بیشتر خواهد شد.
برای اینکه افکس از یک رویداد معرفی ظرفیت ها فراتربرود و به شکل گیری همکاری های واقعی میان شرکتهای ایرانی و طرف های خارجی منجر شود، چه پیشنیازهایی باید فراهم شود؟
برای آنکه افکس به شکل گیری همکاری واقعی میان شرکت هایایرانی و طرف های خارجی منجر شود، باید پیش از افتتاحنمایشگاه، موضوع همکاری و طرف های مناسب آن مشخص شدهباشند. دعوت عمومی از فعالان خارجی مفید است، اما مذاکرهمؤثر زمانی شکل می گیرد که بدانیم هر طرف به دنبال سرمایهگذاری در چه نوع پروژه ای است، چه خدمت مالی یا فناوری اینیاز دارد و اختیار تصمیم گیری او تا چه اندازه است. بر همیناساس، شناسایی بازارهای هدف و تنظیم برنامه ملاقات هایتخصصی باید بخشی از آماده سازی رویداد باشد.
شرکت ها و صاحبان طرح ایرانی نیز باید با پرونده ای قابلارزیابی وارد مذاکره شوند. در طرح های سرمایه گذاری، اینپرونده شامل مدل کسب وکار، نیاز مالی، ساختار پیشنهادیمشارکت، وضعیت مجوزها، ریسک های اصلی و پیش بینیجریان های مالی است. در خدمات دیجیتال و فناوری مالی، نمونهعملیاتی، سابقه اجرا، الزامات امنیت و حفاظت از داده، ظرفیتپشتیبانی و شرایط بهره برداری در بازار مقصد اهمیت دارد. طرفخارجی باید بتواند در نمایشگاه درباره یک فرصت مشخصتصمیم اولیه بگیرد، نه آنکه صرفاً با فهرستی از توانمندی ها روبهرو شود.
پیش نیاز بعدی، روشن شدن چارچوب حقوقی و مالی همکاریاست. مسیرهای مجاز پرداخت و تسویه، نحوه اجرای تعهدات،حقوق مالکیت فکری و الزامات نهادهای ناظر باید از آغازمذاکرات بررسی شوند. در موضوعات تخصصی، حضورنمایندگان دستگاه های ذی صلاح در نشست های هدفمند میتواند به پاسخ گویی دقیق تر و جلوگیری از شکل گیری توافق هایغیرقابل اجرا کمک کند.
سرانجام، برای هر مذاکره باید مسئول پیگیری، گام بعدی و زمانارائه پیشنهاد فنی یا مالی تعیین شود. نقش سازمان توسعهتجارت در این فرایند، شناسایی و اتصال طرف های واجد ظرفیت،کمک به معرفی فرصت های صادراتی و پیگیری موانع تجاری درچارچوب اختیارات خود است. اگر نتیجه افکس با تعداد مذاکراتیسنجیده شود که به بررسی فنی، پیشنهاد رسمی، اجرای آزمایشیو قرارداد می رسند، نمایشگاه از یک محل معرفی ظرفیت ها بهبستری برای توسعه همکاری های پایدار تبدیل خواهد شد.
جزییات برگزاری نمایشگاه
هجدهمین نمایشگاه بین المللی نظام مالی، سرمایه گذاری وزیرساخت های دیجیتال (افکس ۲۰۲۶) از ۲۶ تا ۲۹ آبان ماه درمحل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار خواهد شد.
