صدای پول _ فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران، با تاکید بر ضرورت تغییر نگاه به نقش دولت در توسعه اقتصادی گفت: با بزرگ شدن بروکراسی و محدود شدن منابع دولت، دیگر نمی‌توان انتظار داشت توسعه کشور مانند دوره پس از جنگ صرفاً با اتکا به دولت و منابع عمومی پیش برود و بخش خصوصی باید در تامین مالی و اجرای پروژه‌های توسعه‌ای نقش محوری پیدا کند.
به گزارش خبرنگار صدای پول ، شکرخدایی در تشریح دیدگاه‌های خود درباره محورهای سرمایه‌گذاری در اینوکس ۲۰۲۷ اظهار کرد: این رویداد سابقه‌ای ریشه‌دار دارد و اتاق بازرگانی ایران نیز در همه ادوار آن مشارکت داشته است. امسال نیز موضوع سرمایه‌گذاری و محوریت بخش خصوصی باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
منابع دولت دیگر پاسخگوی توسعه نیست
وی با اشاره به محدودیت منابع عمومی کشور افزود: مجموع پرداخت‌های دولت در حوزه عمومی به اندازه‌ای افزایش یافته که بخش قابل توجهی از منابع حاصل از فروش نفت، عوارض و مالیات صرف هزینه‌های جاری می‌شود و منابع چندانی برای توسعه باقی نمی‌ماند.
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران ادامه داد: پس از کشف نفت، در کشور این تصور شکل گرفت که نفت را می‌فروشیم و منابع حاصل را در اختیار بروکراسی قرار می‌دهیم تا توسعه، رفاه، بیمارستان، ورزش و زیرساخت ایجاد شود؛ اما امروز معادله تغییر کرده و بروکراسی آنقدر بزرگ شده که بخش زیادی از منابع را مصرف می‌کند و امکان توسعه به شیوه گذشته فراهم نیست.
شکرخدایی کوچک‌سازی دولت، کاهش حجم و هزینه‌های آن و واگذاری شرکت‌های دولتی را از راهکارهای اصلی دانست و گفت: باید بپذیریم که بخش مهمی از توسعه کشور باید توسط مردم و بخش خصوصی انجام شود و انتظار اینکه دولت بتواند مانند دوره سازندگی پس از جنگ، به تنهایی زیرساخت‌های توسعه را ایجاد کند، دیگر واقع‌بینانه نیست.
فرصت‌های بزرگ انرژی و بهره‌وری
وی با اشاره به تغییر رویکرد در حوزه سرمایه‌گذاری اظهار کرد: امروز حتی در حوزه‌هایی که سال‌ها ورود بخش خصوصی به آنها با محدودیت مواجه بود، از بخش خصوصی دعوت می‌شود. در حوزه انرژی و بهینه‌سازی مصرف نیز حجم قابل توجهی از فراخوان‌ها از سوی دستگاه‌های مختلف منتشر شده است.
شکرخدایی افزود: در بخش آب نیز پروژه‌هایی در حال شکل‌گیری است و ابزارهایی مانند اوراق صرفه‌جویی می‌تواند به تامین مالی این پروژه‌ها کمک کند. برای نمونه، صرفاً تعویض حدود ۲۰ میلیون بخاری در کشور به سرمایه‌ای نزدیک به ۸ میلیارد دلار نیاز دارد و تعویض کولرهای گازی نیز به حدود ۵.۵ میلیارد دلار سرمایه نیازمند است.
وی ادامه داد: اینها هزینه‌هایی است که برای کاهش مصرف انرژی باید انجام شود و توان دولت به تنهایی برای تامین چنین منابعی کافی نیست. بنابراین می‌توان از ظرفیت اوراق صرفه‌جویی و ابزارهای تامین مالی برای جذب سرمایه بخش خصوصی و اجرای این پروژه‌ها استفاده کرد.
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران تاکید کرد: فرصت‌های سرمایه‌گذاری در حوزه بهره‌وری باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، زیرا در شرایط محدودیت منابع، افزایش کارایی و بهره‌وری منابع موجود اهمیت بسیار زیادی دارد.
از هوش مصنوعی تا چاپ سه‌بعدی
شکرخدایی با اشاره به ظرفیت‌های فناوری در حوزه سرمایه‌گذاری گفت: هزاران واحد صنعتی در کشور وجود دارد که ماشین‌آلات و تجهیزات آنها با ظرفیت کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و باید از این منابع بهره بیشتری گرفت. در کنار آن، هوش مصنوعی نیز می‌تواند به افزایش بهره‌وری کمک کند.
وی فناوری چاپ سه‌بعدی را یکی دیگر از حوزه‌های جدید و قابل توجه برای سرمایه‌گذاری دانست و افزود: شرکت‌های ایرانی در حال ورود به پروژه‌هایی در کشورهای منطقه هستند و برای نمونه، قراردادهایی برای ساخت هزاران واحد مسکونی با استفاده از این فناوری در قزاقستان دنبال شده است. این فناوری می‌تواند حتی بر قیمت تمام‌شده مسکن نیز تاثیر بگذارد.
به گفته شکرخدایی، دامنه کاربرد چاپ سه‌بعدی بسیار گسترده است و حتی حوزه‌هایی مانند تولید گوشت مصنوعی نیز در این مجموعه فناوری‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ بنابراین این بخش می‌تواند به عنوان یکی از حوزه‌های جدید سرمایه‌گذاری مورد بررسی قرار گیرد.
وی همچنین لجستیک را از مزیت‌های پایدار اقتصاد ایران دانست و گفت: ایران از نظر موقعیت جغرافیایی یک هاب لجستیکی در منطقه است و این مزیت نسبی با وجود شکل‌گیری کریدورهای مختلف از بین نخواهد رفت و در صورت فراهم شدن شرایط، همچنان می‌تواند یکی از محورهای مهم سرمایه‌گذاری کشور باشد.
«دولت باید» باید از ادبیات اقتصادی حذف شود
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران با انتقاد از تداوم نگاه دولت‌محور در اقتصاد گفت: باید موضوع عدم امکان توسعه توسط دولت را جدی بگیریم. ما سال‌هاست می‌گوییم دولت باید این کار را انجام دهد یا آن موضوع را کنترل کند؛ در حالی که هر بار نتیجه این نگاه، ایجاد بروکراسی و سازمان‌های جدید بوده است.
شکرخدایی افزود: حتی در موضوع هوش مصنوعی نیز به محض مطرح شدن ضرورت توسعه این حوزه، سازمان ملی هوش مصنوعی ایجاد شد؛ در حالی که باید پرسید آیا کشورهای پیشرو مانند آمریکا و چین نیز برای توسعه هوش مصنوعی صرفاً با ایجاد چنین ساختارهای دولتی حرکت کرده‌اند؟
وی تاکید کرد: بخش خصوصی باید در مرکز این تحولات قرار گیرد و نقش اصلی را در بسیاری از حوزه‌های توسعه‌ای بر عهده بگیرد.
پرسش مهم سرمایه‌گذاران جدید از سیاستگذاران
شکرخدایی با اشاره به وضعیت رشد اقتصادی کشور گفت: کاهش رشد اقتصادی در ماه‌های اخیر موضوعی جدی است و امیدواریم در بهمن‌ماه شاهد جبران بخشی از این وضعیت باشیم، اما از منظر اقتصاد کلان باید یک پرسش اساسی را از سیاستگذاران مطرح کرد؛ کسانی که پیش از این در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند امروز چه وضعیتی دارند که از سرمایه‌گذاران جدید انتظار داریم وارد کشور شوند؟
وی افزود: این پرسش باید به صورت مستمر از سیاستگذاران کشور پرسیده شود، زیرا جذب سرمایه‌گذار جدید بدون توجه به وضعیت و امنیت سرمایه‌گذاری‌های موجود امکان‌پذیر نیست.
«حرمت مالکیت»؛ شرط بازگشت سرمایه
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران در بخش دیگری از سخنان خود، امنیت مالکیت را یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های سرمایه‌گذاری دانست و گفت: موضوع حرمت مالکیت باید در همه نشست‌های مرتبط با سرمایه‌گذاری جدی گرفته شود.
شکرخدایی تاکید کرد: اگر واژه «مصادره» و امکان سلب مالکیت به شکل ناامن در ادبیات حقوقی و اقتصادی کشور باقی بماند، سرمایه‌گذاری بزرگ بخش خصوصی شکل نخواهد گرفت. نگرانی از تکرار تجربه‌های گذشته، از جمله مصادره‌های سال‌های نخست انقلاب، همچنان برای سرمایه‌گذاران وجود دارد و باید برای رفع این نگرانی چاره‌اندیشی شود.
وی با اشاره به تجربه برخی بنگاه‌های بزرگ در اقتصاد ایران ادامه داد: سرمایه‌گذار زمانی حاضر است منابع خود را وارد یک پروژه کند که مطمئن باشد مالکیت او در سال‌های آینده نیز از امنیت لازم برخوردار است. بنابراین باید در بیانیه‌های نهایی رویدادهای سرمایه‌گذاری نیز موضوع امنیت مالکیت به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.
شکرخدایی افزود: در کنار گفت‌وگو با بخش خصوصی، اصلاح برخی قوانین با همکاری مجلس نیز ضروری است تا امکان زیر سوال رفتن مالکیت به سادگی وجود نداشته باشد.
وی تاکید کرد: سرمایه‌گذاری در نهایت زمانی توسعه پیدا می‌کند که امنیت مالکیت تضمین شده باشد و این موضوع باید به یکی از محورهای جدی سیاستگذاری اقتصادی کشور تبدیل شود.
نسیبه نجفی
