بار دیگر مسئلهای جدی اعتماد عمومی به نظام سنجش آموزش کشور را هدف قرار داده است؛ اینبار آزمون ورودی پایه هفتم مدارس استعدادهای درخشان (سمپاد) زیر ذرهبین افکار عمومی قرار گرفته است. آزمونی که همواره بهعنوان نماد عدالت آموزشی معرفی میشود، حالا با ابهامات جدی درباره لو رفتن سؤالات، به نقطهای پرحاشیه بدل شده است.
بر اساس گزارشها و شهادتهای متعدد دانشآموزان و خانوادهها، سؤالات اصلی آزمون ۱۹ تیرماه ۱۴۰۴، پیشتر در قالب یک همایش ویژه، توسط یک مؤسسه آموزشی در تهران آموزش داده شدهاند. خانوادههایی که فرزندانشان در این همایش حضور نداشتند، نقل کردهاند که شب پیش از آزمون، تماسهای مکرری از سوی مؤسسه برای شرکت فوری در این جلسه دریافت کردهاند. تأکید بر “اهمیت جلسه”، بهویژه در ساعات پایانی پیش از یک آزمون سرنوشتساز، آن هم خلاف توصیههای علمی برای استراحت ذهنی پیش از آزمون، شائبههای جدی ایجاد کرده است.
دانشآموزانی که در این نشست شرکت کرده بودند، در روز آزمون با اعتماد به نفس بالا از جلسه خارج شدند و اذعان داشتند که بخش عمدهای از سؤالات، بهویژه در حوزههای هوش کلامی و ریاضی، دقیقاً همان مواردی بودند که در همایش روز قبل بررسی شدهاند — با همان ترتیب و چینش.
این اتفاق در حالی رخ داده که آزمون سمپاد با تأخیری چند هفتهای (از ۲۹ خرداد به ۱۹ تیر) برگزار شد و فرصت کافی برای بازطراحی سؤالات وجود داشته است. اما گزارشها نشان میدهد که هیچ بازنویسی یا تغییری در سؤالات صورت نگرفته است.
پرسشهای جدی و بنیادینی از دل این ماجرا بیرون میآید:
در شرایطی که آزمون به تعویق افتاده، چرا سؤالات مجدد طراحی نشدهاند؟
آیا طراحان سؤالات تا پایان فرآیند آزمون، در قرنطینه کامل بودهاند؟
چرا حتی پس از شنیدهشدن زمزمههایی از احتمال درز محتوا، آزمون بازبینی نشد؟
و مهمتر از همه، نقش کانالهای غیررسمی که بهگفته والدین، اقدام به فروش دفترچه سؤالات در شب قبل از آزمون کردهاند، چیست؟
جمعی از والدین، با تشکیل کارگروهی مستقل، شروع به مستندسازی کرده و با ارائه گزارشات و مکاتبات رسمی به نهادهای مربوطه، از جمله حضور در محل وزارت آموزشوپرورش، خواستار بررسی فوری این رخداد شدهاند. بر اساس پیگیریهای انجامشده، موارد نگرانکننده زیر مطرح شده است:
۱. عدم قرنطینه طراحان تا پایان کامل آزمون
۲. عدم بازطراحی سؤالات با وجود تغییر زمان آزمون
۳. وجود اختلاف میان وزارت آموزشوپرورش و سازمان سمپاد در خصوص تاریخ نهایی آزمون و بیبرنامگی در تصمیمگیری
۴. دسترسی اولیا به یک کانال تلگرامی که ادعا کرده بود نسخهای از دفترچه سؤالات را برای فروش دارد – که بررسی صحت آن باید توسط پلیس فتا و مراجع نظارتی انجام شود.
والدین این دانشآموزان تأکید دارند که رویکرد آنها صرفاً مطالبهگری شفاف است، نه اتهامزنی بیپایه. آنها خواستار آنند که:
سازمان سمپاد و وزارت آموزشوپرورش، اسناد مربوط به قرنطینه طراحان را منتشر کنند،
علت بیتوجهی به بازطراحی سؤالات را روشن کنند،
به شکایات و مستندات با شفافیت و مسئولیتپذیری پاسخ دهند،
و در صورت اثبات تخلف، نسبت به ابطال یا بازنگری کامل آزمون تصمیمگیری فوری انجام دهند.
سکوت در برابر چنین رخدادهایی، نهتنها زیرساخت عدالت آموزشی را تضعیف میکند، بلکه به بیاعتمادی گستردهتری نسبت به نظام سنجش علمی کشور دامن خواهد زد. اتفاقی که اگر در نطفه مهار نشود، میتواند به بحران مشروعیت در آزمونهای ملی ختم شود.
این ماجرا یک «تخلف ساده» نیست؛ نشانهایست از روزنهای خطرناک که اگر بسته نشود، پایههای اعتماد عمومی را بهراحتی فرومیریزد.
