مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان با هشدار نسبت به تاثیر اجرای سازوکار تعدیل کربن اتحادیه اروپا بر رقابت‌پذیری صادرات فولاد ایران، هزینه گواهی کربن برای هر تن فولاد صادراتی به اروپا را بین ۸۵ تا ۱۳۰ یورو اعلام کرد و گفت: استفاده از هوش مصنوعی، دوقلوهای دیجیتال و اقتصاد چرخشی می‌تواند راهکارهایی عملی برای کاهش مصرف انرژی و آلایندگی صنعت فولاد باشد؛ در حالی که گذار به تولید فولاد سبز مبتنی بر هیدروژن، به یک تا دو دهه زمان و سرمایه‌گذاری سنگین نیاز دارد.
به گزارش خبرنگار صدای پول، امین ابراهیمی مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان، در نشست خبری حاشیه سمپوزیوم فولاد اصفهان ۱۴۰۵، با تشریح چالش‌های زیست‌محیطی و انرژی در صنعت فولاد، بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های فناوری و بازیافت محصولات جانبی برای کاهش هزینه‌های تولید و آمادگی در برابر مقررات کربنی بازارهای جهانی تاکید کرد.
ابراهیمی با اشاره به اجرای سازوکار تعدیل کربن اتحادیه اروپا (CBAM) از اول ژانویه ۲۰۲۶ اظهار کرد: شرکت‌هایی که قصد صادرات به بازار اروپا را دارند، با هزینه‌های مرتبط با انتشار کربن مواجه خواهند شد؛ موضوعی که می‌تواند رقابت‌پذیری صادرات فولاد ایران را تحت تاثیر قرار دهد.
وی با بیان اینکه هزینه گواهی کربن برای هر تن فولاد صادراتی به اروپا، بر اساس برآورد مطرح‌شده در این نشست، بین ۸۵ تا ۱۳۰ یورو خواهد بود، افزود: افزایش هزینه‌های ناشی از این مقررات، ضرورت کاهش انتشار کربن در صنعت فولاد کشور را بیش از گذشته نمایان می‌کند.
مدیرعامل فولاد خوزستان در تشریح تفاوت روش‌های تولید فولاد از نظر میزان انتشار کربن گفت: در فناوری‌های مبتنی بر کوره بلند، انتشار کربن حدود ۲ تن به ازای هر تن فولاد برآورد می‌شود؛ در حالی که در روش‌های احیای مستقیم و کوره‌های قوس الکتریکی که در ایران مورد استفاده قرار می‌گیرند، این میزان حدود ۷۰۰ کیلوگرم به ازای هر تن فولاد است.
وی با اشاره به مزیت نسبی روش‌های تولید مورد استفاده در ایران، دستیابی به فولاد سبز مبتنی بر هیدروژن را فرایندی زمان‌بر و نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین دانست و اظهار کرد: تحقق این هدف به یک تا دو دهه زمان و سرمایه‌گذاری چند هزار میلیارد تومانی نیاز دارد؛ از این رو، صنعت فولاد در کنار برنامه‌ریزی برای تحولات بلندمدت، باید راهکارهایی را که امکان اجرا و اثرگذاری در کوتاه‌مدت دارند، دنبال کند.
اقتصاد چرخشی؛ تبدیل محصولات جانبی به ارزش افزوده
ابراهیمی اقتصاد چرخشی را یکی از مسیرهای کاهش آثار زیست‌محیطی فعالیت‌های فولادی عنوان کرد و گفت: در فرایند تولید فولاد، محصولات جانبی متنوعی ایجاد می‌شود که برخی از آنها می‌توانند برای محیط‌زیست آلاینده باشند؛ اما شناسایی ظرفیت‌های این محصولات و تبدیل آنها به کالاهای دارای ارزش افزوده، امکان کاهش آلودگی و تقویت بهره‌وری اقتصادی را به‌صورت هم‌زمان فراهم می‌کند.
وی در همین زمینه از رونمایی محصول جدیدی با عنوان «فنس» خبر داد که به گفته او، با رویکرد اقتصاد چرخشی و بدون استفاده از سیمان برای کاربرد در صنعت نفت تولید شده است.
مدیرعامل فولاد خوزستان این محصول را نمونه‌ای از تلاش برای استفاده از ظرفیت‌های جانبی صنعت فولاد و تبدیل آنها به محصولات جدید معرفی کرد؛ رویکردی که علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، می‌تواند به کاهش ضایعات و استفاده کارآمدتر از منابع کمک کند.
هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال برای بهینه‌سازی تولید
ابراهیمی در بخش دیگری از سخنان خود، بهره‌گیری از داده‌های صنعتی و توسعه مدل‌های تحلیلی را از الزامات بهینه‌سازی مصرف انرژی در صنعت فولاد دانست و به فاصله موجود میان ظرفیت داده‌ای صنایع و توان مدل‌سازی مراکز دانشگاهی اشاره کرد.
وی با اشاره به رشد تولید فولاد کشور از حدود ۱.۸ میلیون تن به نزدیک ۳۲ میلیون تن اظهار کرد: صنعت فولاد به حجم گسترده‌ای از داده‌های حاصل از فرایندهای تولید دسترسی دارد، اما استفاده موثر از این اطلاعات به مدل‌های تحلیلی و ابزارهای پیشرفته نیازمند است. در مقابل، دانشگاه‌ها از ظرفیت علمی و توان مدل‌سازی برخوردارند، اما در برخی موارد به داده‌های واقعی و کافی از فرایندهای صنعتی دسترسی ندارند.
مدیرعامل فولاد خوزستان افزود: این شرکت با همکاری دانشگاه و بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال، شبیه‌سازی واحد احیا را در دستور کار قرار داده است.
به گفته وی، اجرای این طرح امکان بررسی و ارزیابی تنظیمات فرایند تولید را پیش از اعمال تغییرات در محیط واقعی فراهم می‌کند و می‌تواند به شناسایی راهکارهای کاهش آلایندگی و بهینه‌سازی مصرف انرژی کمک کند.
ابراهیمی با تاکید بر ظرفیت فناوری‌های دیجیتال برای ارتقای بهره‌وری صنعت فولاد اظهار کرد: استفاده از این ابزارها به شرکت‌ها امکان می‌دهد بدون انتظار برای اجرای پروژه‌های سنگین و بلندمدت، بخشی از ظرفیت کاهش مصرف انرژی و انتشار کربن را از طریق تحلیل داده‌ها و بهینه‌سازی فرایندهای تولید محقق کنند.
بازگشت خطوط تولید به مدار با تکیه بر دانش بومی
مدیرعامل فولاد خوزستان همچنین با اشاره به بازسازی خطوط تولید این شرکت پس از حوادث اخیر، بازگشت آنها به مدار تولید در کوتاه‌ترین زمان ممکن را حاصل دانش بومی و تلاش کارگران دانست.
وی در جمع‌بندی برنامه‌های این شرکت برای کاهش آلایندگی، بر ضرورت پیگیری هم‌زمان راهکارهای کوتاه‌مدت و برنامه‌های بلندمدت تاکید کرد؛ به‌گونه‌ای که بهینه‌سازی فرایندهای تولید با کمک هوش مصنوعی و استفاده مجدد از محصولات جانبی، در کنار برنامه‌ریزی برای دستیابی به فولاد سبز مبتنی بر هیدروژن، در مسیر افزایش بهره‌وری و کاهش آثار زیست‌محیطی صنعت فولاد قرار گیرد.
نسیبه نجفی
